De rouwloge

Over herinnering, verbondenheid en wat blijft

Kortgeleden verloor onze loge een broeder. Zoals wij in de vrijmetselarij zeggen: ‘Hij heeft zijn werktuigen neergelegd’. Eerder schreven wij op deze plaats al eens over inwijding en over rouw. Wat daarin werd aangeraakt, kreeg met dit overlijden bij ons ook vorm in een ritueel.

De vrijmetselarij kent na een overlijden namelijk de rouwloge. Dat is iets anders dan de reguliere uitvaart, die kort na het overlijden plaatsvindt. Een rouwloge wordt enige tijd later gehouden, wanneer er wat meer afstand en rust is om samen stil te staan bij het geleefde leven. Het is geen uitvaartdienst, maar een moment van herdenking binnen de loge zelf. We staat dan stil bij de plaats die de broeder onder ons innam en wat hij voor ons heeft betekend.

In zo’n bijeenkomst wordt vaak zichtbaar hoeveel iemand heeft achtergelaten. In het ritueel zelf, maar ook in de gesprekken die daarna vanzelf op gang komen: in herinneringen die gedeeld worden en in kleine anekdotes die ineens opduiken, ontstaat een beeld dat niet in één verhaal te vatten is.

Bij een rouwloge zijn bij sommige loges ook familieleden van de overleden broeder aanwezig. Dat geeft de bijeenkomst een bijzondere nabijheid. Je ziet dan hoe twee werelden elkaar raken: die van de loge en die van de familiekring. Soms zit men eerst nog wat onwennig naast elkaar, als mensen uit verschillende delen van één leven. Maar dat gevoel verdwijnt gaandeweg. Er ontstaat een gevoel van saamhorigheid, waarin duidelijk wordt dat het verlies iedereen raakt.

Een rouwloge neemt het verdriet niet weg. Wat zij wel doet, is ervoor zorgen dat niemand het alleen hoeft te dragen. In de stilte van de zitting, in de woorden die worden gesproken en in wat soms ook onuitgesproken blijft, ontstaat ruimte om terug te kijken. Naar de broeder zoals hij onder ons was: zijn plaats aan de tafel, zijn manier van luisteren, zijn aanwezigheid in de gesprekken. Zo komen niet alleen herinneringen naar voren, maar ook de sporen die hij in de loge heeft achtergelaten.

Misschien wordt dan ook iets zichtbaar van wat ooit met zijn inwijding begon. Niet in woorden of ideeën, maar in de concrete manier waarop hij zijn leven heeft geleefd. In de rouwloge komt dat weer even dichtbij.

En zo blijft er iets voelbaar van de mens die hij was.

Bron: Loge Spectrum te Amersfoort